Ruggenmergstimulatie is de stimulatie van zenuwbanen ter hoogte van het ruggenmerg dmv kleine elektrische impulsen.
Hoe voelen we pijn ?
Pijnreceptoren in de huid of ander weefsel sturen via het ruggenmerg een impuls naar de hersenen. De gewaarwording van pijn vindt dus plaats in de hersenen en niet op de plaats van weefsel- of zenuwbeschadiging . De hersenen vertellen ons dus dat we ergens pijn hebben. Hierdoor ontstond het besef dat pijn kan worden beheerst en onderdrukt wanneer we de pijnsignalen beïnvloeden ter hoogte van het ruggenmerg. Bij ruggenmergstimulatie zal men er voor zorgen dat de impulsen , die in de hersenen als pijn worden geregistreerd, de hersenen niet of minder goed bereiken. Aldus zal de pijn niet of in mindere mate worden ervaren.
Werkingsmechanisme van ruggenmergstimulatie:
Er wordt bij ruggenmergstimulatie een elektrode geplaatst in de epidurale ruimte ( ruimte gelegen achter het ruggenmerg ).Deze brengt elektrische pulsen over die ervoor zorgen dat pijnsignalen worden geblokkeerd voordat ze de hersenen bereiken.
Om het principe van ruggenmergstimulatie duidelijk te maken, wordt een vergelijking gemaakt met de toestand waarin men een pijnlijke hand na een verbranding gaat afkoelen met water : de koude waterstroom leidt de patiënt af van de pijn. De pijn wordt hierdoor in mindere mate ervaren. Ruggenmergstimulatie werkt gelijkaardig : door de stimulatie worden tintelingen of paresthesieen opgewekt in het pijngebied. Deze tintelingen worden als aangenaam ervaren en leiden de patiënt geheel of gedeeltelijk af van de pijn.
Verdwijnt de pijn met ruggenmergstimulatie ?
Ruggenmergstimulatie zorgt voor een aangenaam tintelend gevoel in die gebieden waar u gewoonlijk pijn voelt. Hierdoor ervaart de patiënt minder pijn. De vermindering van de pijn varieert van patient tot patient. Bij de meeste patienten wordt de pijn aanzienlijk verlicht (60-75%). Patienten bij wie de pijn onvoldoende wordt verlicht tijdens de periode van proefstimulatie (zie verder), krijgen geen definitieve neurostimulator en de elektrode zal dan ook verwijderd worden. Voor het welslagen van ruggenmergstimulatie is het belangrijk dat de patiënt actief meewerkt aan de behandeling.
Wie komt er in aanmerking voor ruggenmergstimulatie ?
Over het algemeen hanteren artsen de volgende criteria wanneer ze voor ruggenmergstimulatie kiezen:
- de patiënt heeft geen beterschap van zijn pijnklachten ervaren met de meer conventioneletechnieken (infiltraties, radiofrequentiebehandelingen,…)
- er heeft een grondig psychologisch onderzoek plaatsgevonden door een psycholoog
- de patient is niet verslaafd aan medicijnen, alcohol of drugs
- de patient staat positief tov de therapie
2) Procedure van implantatie van ruggenmergstimulatie:
Na uitgebreid medisch en psychologisch onderzoek zal bepaald worden of u als patient in aanmerking komt voor de inplanting van een neurostimulator. Implanteren van het neurostimulatiesysteem wordt in 2 stappen uitgevoerd:
1) De proefstimulatie
Indien u aan alle criteria voor terugbetaling beantwoordt zal een procedure gepland worden voor proefstimulatie. Bij deze procedure wordt met behulp van röntgendoorlichting een elektrode geplaatst in de epidurale ruimte onder lichte algemene verdoving ( sedatie of roesanesthesie ) . Deze ingreep duurt ongeveer 1 à 2 uur waarbij u in buiklig ligt op de behandeltafel.
Plaatsing van de elektrode
De elektrode
Tijdens de procedure wordt u wakker gemaakt en zal men lichte elektrische stroompjes door de elektrode sturen. De patiënt zal tintelingen voelen, geen pijn. Er zal gevraagd worden waar u de tintelingen voelt en hoe sterk U de tintelingen voelt. Op basis van de verkregen antwoorden wordt de exacte positie van de elektrode bepaald. De arts zal doorgaan met de proefstimulatie totdat het pijngebied van de patiënt bedekt wordt door de tintelingen m.a.w waar de patiënt normaal pijn voelt, moet hij/zij nu tintelingen voelen. De elektrode zal nadien met een verlengdraad verbonden worden met een uitwendige stimulator. Met deze uitwendige stimulator kunnen tintelingen in het pijngebied worden opgewekt. Deze tijdelijke stimulator wordt tijdens de procedure bediend door een verpleegkundige en technisch medewerker van de firma. Nadien zal u zelf in staat zijn om thuis dit toestel te bedienen.
Het doel van de proefstimulatieprocedure is het gehele pijngebied te bedekken met tintelingen die door u als aangenaam worden ervaren. Na de inplanting van elektrode zal u nog gedurende een 3 tal dagen gehospitaliseerd blijven. Gedurende een periode van minstens 4 weken zal deze techniek getest worden om na te gaan of de neurostimulatie een pijnreductie geeft. Over het algemeen zal het gevoel van stimulatie vrij constant zijn. Bij abrupte bewegingen of veranderen van lichaamshouding kan het gevoel van stimulatie echter veranderen. Om een goede wondgenezing te bevorderen dient u de adviezen over het verzorgen van de operatiewonde strikt na te volgen.
Raadpleeg steeds uw arts bij koorts , roodheid , zwelling en verlies van etter thv de operatiewonde.
2) De implantatie van een permanent of definitief systeem met plaatsing van een inwendige neurostimulatorbatterij
Indien de patiënt tijdens de periode van proefstimulatie (minimale periode van 4 weken is vereist om terugbetaling van het ziekenfonds te verkrijgen) een duidelijke vermindering van de pijnklachten ervaart, zal er in samenspraak met uw arts een afspraak gemaakt worden voor de implantatie van een definitief systeem. Tijdens deze ingreep zal de elektrode verbonden worden met een definitieve inwendige stimulator ( of neurostimulatorbatterij ). Deze neurostimulatorbatterij wordt onderhuids ingeplant.
De neurostimulator wordt onderhuids ingeplant
Nadien zal u in staat zijn om met een afstandsbediening uw neurostimulator zelf te regelen. Tijdens een postoperatieve periode van 6 à 8 weken moet men bepaalde bewegingen absoluut vermijden (heffen en bukken) om te vermijden dat de elektrode van plaats kan veranderen. De elektrode krijgt aldus de kans om vast te groeien.
Vooral de eerste weken/maanden zal U regelmatig door Uw behandelend pijnarts op de consultatie moeten langskomen zodat hij de programmatieinstellingen van uw stimulator eventueel kan aanpassen met een programmeerapparaat. Dit gebeurt doorheen de huid en is niet pijnlijk. Met uw eigen programmeerapparaat of afstandsbediening bent u in staat om de stimulator aan en uit te schakelen en ook de stimulatie te verhogen of te verlagen.
3) Frequent gestelde vragen:
Is ruggenmergstimulatie veilig ?
Ruggenmergstimulatie wordt reeds meer dan 35 jaren toegepast zonder schadelijke effecten . Het is dus een heel veilige techniek.
Wat is de levensduur van de neurostimulatorbatterij ?
Het is moeilijk te voorspellen hoelang de batterij van uw stimulator zal meegaan. De levensduur van de batterij hangt af van de programma- instellingen en hoe frequent u de stimulator gebruikt. Gemiddeld dient u rekening te houden met een levensduur van 3 tot 7 jaren. Met een programmeerapparaat kan de pijnarts controleren hoe “ vol “ de batterij nog is. Als de batterij leeg is , zal de batterij vervangen worden.
Zal ik het apparaat voelen onder de huid ?
De stimulator kan onderhuids goed gevoeld worden. Zoals na elke chirurgische ingreep kan u na de ingreep nog enige hinder en lokale drukpijn gewaarworden. Dit zal na enkele weken volledig verdwijnen.
Is het apparaat zichtbaar ?
Dit is afhankelijk van uw omvang en lichaamsbouw en de plaats waar de stimulator is ingeplant. Meestal wordt de stimulator als een kleine verhevenheid thv de buik gevoeld.
Is het veilig om huishoudtoestellen of draagbare uitrustingte gebruiken met mijn stimulator ?
Ja. U kan gerust een mobiele telefoon, GSM , computer en ander huishoudelijke apparaten ( zoals een microgolf ) gebruiken .
Kan ik autorijden met mijn stimulator ?
Om ervoor te zorgen dat u uw auto veilig kunt besturen , met de neurostimulator worden uitgezet als u met de auto gaat rijden. Met de neurostimulator is uw gevoel in de onderste ledematen immers gewijzigd. Een plotse toename of verandering van de stimulatie kan ervoor zorgen dat u de controle over uw auto verliest.
Kan ik reizen met mijn stimulator ?
Ja. Heel wat mensen hebben geimplanteerd materiaal zoals een pacemaker. Veiligheidsdetectie op luchthavens kan echter uw stimulator gaan detecteren en gaan alarmeren bij controle. Dit kan ook het geval zijn bij diefstalbeveiliging in bepaalde winkels. Uit voorzorg is het aan te raden om uw stimulator af te zetten bij het passeren van detectiesystemen. Best is om bij controle een controlepasje te tonen waarop de gegevens vermeld staan van het implantmateriaal ( een “ patient – identificatiekaart “ ).
Welke mogelijke bijwerkingen of complicaties zijn er bij ruggenmergstimulatie ?
Ruggenmergstimulatie heeft geen bijwerkingen en leidt niet tot sufheid, verwardheid, misselijkheid of verslaving. Er zijn weinig complicaties postoperatief. Meest voorkomende complicaties zijn verschuiving van de elektrode en infectieproblemen.
Kan er een NMR( nucleaire magnetische resonantie ) onderzoek bij mij gebeuren ?
Er kan best geen NMR onderzoek uitgevoerd worden owv dysfunctie of stuk gaan van het implantmateriaal door het sterke magnetisch veld van dit scanneronderzoek. De geprogrammeerde instellingen kunnen immers gewijzigd worden.
